W Polsce mamy do czynienia z wieloma gatunkami szkodników, które możemy napotkać w przetworach zbożowych - w spichrzach, magazynach, składach i domowych spiżarniach. Straty spowodowane przez te szkodniki to nie tylko zjedzone przez nie ziarno czy inne produkty spożywcze. To także znacznie większa ilość artykułów zanieczyszczonych przez odchody, wylinki, resztki pancerzyków chitynowych, jaja i martwe owady - i z tego powodu nie nadających się do spożycia. Żywność taka ma zmieniony zapach, kolor a w przypadku, kiedy mamy do czynienia z roztoczami, może zawierać także toksyczne substancje.

Niektóre szkodniki pochodzą z tropikalnych i subtropikalnych rejonów. Są one wrażliwe na niską temperaturę. W takim przypadku można się ich pozbyć, wystawiając zimą produkty zbożowe na zewnątrz. Podobnie jak przy pomocy zimna, szkodniki można wytępić przy pomocy wysokiej temperatury. Praktycznie wszystkie one giną powyżej 60°C. Można zatem produkty (te którym to nie zaszkodzi) wyprażyć np. w piekarniku. Po takich zabiegach, powinno sie przebrać/przesiać produkty zbożowe, tak aby usunąć martwe owady i ich resztki. Najczęściej niestety, zanieczyszczenie żywności jest tak duże, że nie opłaca się jej juz oczyszczać. Najlepiej wyspać je wtedy w miejscu, gdzie ptactwo może sobie to wydziobać - przynajmniej taki będzie z tego pożytek.

Warto zapoznać się z tymi szkodnikami, aby wiedzieć, co i czym nam grozi a także jak się ich pozbyć. W tym rozdziale opiszemy kilka mniej znanych gatunków szkodników. Te bardziej popularne opisane są w osobnych rozdziałach, do których linki znajdują sie na dole tej strony.

ŻYWIAK CHLEBOWIEC

Jest to mały czerwonobrązowy chrząszczyk, gnieździ się głównie w starym chlebie, ale nie gardzi i innymi produktami mącznymi. Mogą też zjadać zioła, klej do tapet i książek a nawet wyroby skórzane. Szkody wyrządzają zarówno larwy, jak i postacie dorosłe. Jego larwy są bardzo silne i aktywne, potrafią nawet przegryźć papierową torbę. Tylko natychmiastowe usunięcie zarażonych produktów może uratować pozostałe zapasy przed żarłocznością żywiaka. Jeszcze lepszą metodą zwalczania żywiaka jest podniesienie temperatury do ok 55°C-60°C. W takiej temperaturze giną tylko postacie dorosłe.

PUSTOSZ KRADNIK

Pustosz kradnik jest chrząszczem z rodziny pustoszowatych, ma długość ok. 3,5 mm, barwę brązową i jest lekko owłosiony. Samice mają na pokrywach 4 plamki, pozbawione pokryw samce mają smuklejszą budowę i mogą latać. Prowadzą raczej nocny tryb życia. Samice składają jaja wśród rozmaitych produktów spożywczych i ich odpadów, a także w gniazdach gryzoni i ptaków. W ciągu roku rozwijają się 2-3 pokolenia. Larwy, barwy kremowo-żółtej, z ciemną główką i owłosione, odżywiają się - podobnie jak i dorosłe owady - pokarmem pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, nie wyłączając pierza, włosia i skóry. Są najbardziej pospolitymi szkodnikami wszelkiego rodzaju magazynów spożywczych. W warunkach domowych pojawiają się często w starych zapasach, które można profilaktycznie wyprażać w temperaturze powyżej 60°C przez około 24 godziny. Pomieszczenia magazynowe poddaje się gazowaniu.

OMACNICA SPICHRZANKA

Jest to mały motyl o rozpiętości skrzydeł 7-9 mm i ładnym ich ubarwieniu. Przednia para skrzydeł jest szarordzawa z szaroniebieskimi paskami, a tylna jasnoszara. Samica składa jaja na ziarnach zbóż, nasionach roślin strączkowych i w magazynowanych ziołach. Gąsienica osiąga długość do 12 mm i jest barwy brudnobiałej, żółtawej lub zielonkawej, w zależności od spożywanego pokarmu. Na ciele ma ciemne plamki. W ciągu roku rozwijają się dwa pokolenia. W przypadku licznego pojawienia się owady mogą spowodować duże szkody w magazynach. Zanieczyszczone produkty praktycznie nadają się tylko do przerobu na karmę dla zwierząt. Poniżej 11°C gąsienice przestają się rozwijać i żerować, a niszczy się tego szkodnika podobnie jak mkliki.

SPICHRZEL SURYNAMSKI

Spichrzel surynamski jest chrząszczem z rodziny zgniotkowatych, ma ok. 3 mm długości, spłaszczony i wydłużony kształt z charakterystycznymi dla tego gatunku 6 ząbkami z każdej strony przedplecza. Bywa barwy od czerwonej do ciemnobrązowej. W ciągu roku rozwija się od 2 do 5 pokoleń. Samica składa jaja na produktach spożywczych, które stanowią pokarm larw i dorosłych owadów. Żywią się wszystkimi produktami pochodzenia roślinnego. Przedostają się wszędzie, przegryzają opakowania płócienne i papierowe. Zwalczać je można za pomocą obniżonej do (minimum) -6°C temperatury. Owady zginą po paru dniach we wszystkich fazach rozwoju. W magazynach tępi się je środkami chemicznymi oraz obniżaniem temperatury przez częste wietrzenie zimą.