W Polsce spotykamy gryzonie, które często są mylone ze szczurami, gdyż przypominają je wyglądem. Mowa o karczowniku, zwanym szczurem wodnym lub polnikiem ziemnowodnym. Drugi gatunek to piżmak, zwany piżmoszczurem lub szczurem piżmowym. Piżmak i karczownik należą wprawdzie do tego samego rzędu gryzoni, ale do innej niż szczury rodziny - do rodziny nornikowatych.

Karczownik jest gryzoniem. Długość jego ciała wynosi około 25 cm, ogona - około 15 cm. Grzbiet ma jasny lub ciemnobrązowy, czasem czarny, brzuch - białawy z żółtym nalotem. Oczy i uszy ma małe, ogon słabo owłosiony. Samica rodzi 3-4 razy w ciągu roku po 6-8 młodych w jednym miocie. Karczownik aktywny jest głównie nocą. Dobrze i chętnie pływa. Nie zapada w sen zimowy i gromadzi w swych norach zapasy na zimę. Zamieszkuje prawie całą Europę oraz Azję zachodnią i środkową. Żyje w dużych koloniach w różnych środowiskach. Na terenach nadwodnych buduje gniazda z trzcin wprost na wodzie lub zawiesza je na nadbrzeżnych roślinach. Żywi się pokarmem roślinnym i zwierzęcym, np. drobnymi kręgowcami, a nawet małymi rybami.

Inne populacje karczownika żyją w lasach, sadach, na użytkach rolnych i polach uprawnych, niszcząc podziemne części roślin, którymi się żywią. Karczownik może powodować duże straty w lasach i sadach, gdy występuje w dużej masie.

Piżmak, czyli piżmoszczur, osiąga długość ciała od 26 do 45 cm a ogona - 18-28 cm, przy czym ogon jest prawie nagi i spłaszczony. Waga piżmaka dochodzi do 2,5 kg. Jego ładne, gęste i miękkie futerko ma na grzbiecie barwę ciemnobrunatną lub kasztanowatą, a na brzuchu - szarą z brązowym nalotem. Samce mają na brzuchu gruczoł wydzielający piżmo - substancję o silnym, swoistym zapachu.

Samica po 25-dniowej ciąży rodzi od 2 do 14 sztuk młodych, przeciętnie 4 razy w ciągu roku.

Ojczyzną piżmaków jest Ameryka Północna. W Europie do końca XIX wieku były tylko zwierzętami hodowanymi w fermach dla ich pięknego i cennego futerka. Na początku XX wieku uciekły z hodowli w Czechosłowacji i w ciągu kilkunastu lat rozprzestrzeniły się po Europie. Mieszkają nad wolno płynącymi lub stojącymi wodami, kopiąc korytarze i głębokie nory w brzegach lub budując kopce z roślin wodnych i trzciny na płytkich wodach. Pokarm ich stanowią rośliny wodne. Powodują duże straty, kopiąc swoje kanały i nory w groblach, wałach przeciwpowodziowych i niszcząc rowy melioracyjne. Tępimy je, gdyż szkody te znacznie przewyższają wartość piżmaków jako zwierząt futerkowych.

Jak zwalczać piżmaki i karczowniki ?

Najlepszym, stosowanym z dobrym wynikiem, sposobem walki przeciwko tym szkodnikom jest gazowanie za pomocą świec Arrex lub tabletek o nazwie Gostoxin. Na jedną norę karczownika czy piżmaka należy zużyć 10 świec lub 10 tabletek. Tabletki lub tlące się świece trzeba umieścić w różnych miejscach korytarzy, a potem zasypać ziemią wszystkie otwory. Na zboczach lub skarpach środki gazujące należy umieścić w górnych korytarzach siedliska. Preparaty te można stosować tylko na otwartych przestrzeniach, w odległości co najmniej 5 m od ściany lasu, brzegu parku czy zabudowań. Nor nie należy odkrywać przed upływem 2 dni.