Mucha domowa należy do rodziny muchowatych z podrzędu krótkoczułkich. Samiec ma 6-6,5 mm długości, samica 5,5-7,5 mm. Jest to owad o krępej budowie ciała, szary, z podłużnymi liniami na tułowiu i z wyraźnym czarnym paskiem na środku odwłoka. Na głowie, widoczne są duże żółtoczerwono-brunatne oczy i krótkie, trójczłonowe czułki. Należy (podobnie jak wszystkie muchy) do grupy owadów dwuskrzydłych, gdyż ma tylko jedną parę skrzydeł (druga jest zredukowana i tworzy tzw. przezmianki kierujące lotem). Mucha domowa dysponuje narządem gębowym typu liżącego.

CYKL ROZWOJOWY MUCHY DOMOWEJ

Mucha ta żyje kilka tygodni, za wyjątkiem pokolenia jesiennego, które jest w stanie przetrwać całą zimę w stanie pozornej martwoty (bardzo często w zakamarkach naszych domów). Samica w ciągu swojego życia składa około 600 jaj, (jednorazowo nawet 100 sztuk). Jaja mają kształt banana (długość około 2 mm) i są barwy kremowoperłowej. Pozostawia je na substancjach organicznych podlegających fermentacji, a więc na oborniku, kompoście i odpadkach kuchennych w śmietnikach. Stwierdzono, że przyciąga ją tam zapach amoniaku, wydzielający się z gnijących resztek organicznych. Z jaj, po 24-48 godzinach wykluwają się beznogie larwy (tzw. czerwie), których okres rozwoju (zależnie od temperatury) trwa od kilku dni do kilku tygodni. Larwy żywią się tym samym podłożem, na którym złożone były jaja. Przed przepoczwarzeniem wędrują w poszukiwaniu miejsc bardziej suchych, np. piasku. Poczwarki much zamknięte są w nieruchomych, brązowych baryłkach (tzw. bobówkach). Po kilku dniach z osłonki poczwarczej wylatują młode muchy, które po 4-5 dniach dorosłego życia zdolne są do złożenia jaj. Cały okres rozwoju - od jaja do wylotu postaci dorosłej - trwa w temperaturze 25°C około dwóch tygodni.

SZKODLIWOŚĆ MUCHY DOMOWEJ

Mucha chętnie siada na kale ludzkim lub zwierzęcym, zbierając przy tym na owłosionym ciele tysiące bakterii. Siadając na niezabezpieczonych produktach żywnościowych pozostawia je tam, a stąd już krótka droga do zakażenia człowieka groźnymi bakteriami chorobotwórczymi. Muchy, mogą przyczynić sie do zatrucia salmonellą, mogą także przenosić groźne choroby zakaźne, jak: dur brzuszny, czerwonkę, tyfus, gruźlicę, chorobę Heinego-Medina oraz niektóre schorzenia grzybicze i pasożytnicze. O ile większość zewnętrznie przenoszonych bakterii ginie pod wpływem słońca, o tyle zarazki przenoszone w przewodzie pokarmowym (wolu) stanowią zagrożenie przez dłuższy czas. Od czasu do czasu muchy wydalają kropelki zawartości wola, w których jest dużo bakterii. Również kał muchy zawiera liczne drobnoustroje chorobotwórcze. I tak np. prątki gruźlicy mogą przetrwać w przewodzie pokarmowym 16 dni, a w odchodach - dalsze 13 dni. Zarazek tyfusu potrafi przetrwać w jelicie do 6 dni a w odchodach 2 dni.

PROFILAKTYKA

Najlepszym sposobem uniknięcia zakażeń jest profilaktyka, czyli uniemożliwienie musze kontaktu z żywnością (szczególnie gotową do spożycia). Jedzenie należy więc przechowywać w zamkniętych pojemnikach lub w lodówce. Należy dbać o higienę (mycie rąk przed posiłkiem) a także czystość naczyń kuchennych i sztućców. Wymieniajmy często ściółkę zwierzętom gospodarskim. Tak jak to było opisane w rozdziale o zwalczaniu much należy stosować moskitiery w oknach i drzwiach naszych mieszkań.

Interesującą metodą ograniczenia populacji muchy domowej jest sposób, wykorzystujący szczególną wrażliwość much na zapach amoniaku. Latem, należy w pobliżu kompostownika czy gnojownika postawić naczynie z wilgotnymi otrębami, nasączonymi 15%-owym roztworem węglanu amonu. Zapach zwabi muchy i w ciągu dnia złożą wiele tysięcy jajeczek właśnie do tych otrąb. Wieczorem wystarczy je spalić a rano znowu przygotowujemy taką samą "pułapkę". W efekcie można znacznie ograniczyć populację muchy domowej w okolicy.